Kişi Sonsuzluğunun Ən Çox Rast Gəlinən Cərrahi Səbəbi

Varikosel testis venalarının (plexus pampiniformis) genişlənməsidir. Bu vəziyyət testisdə temperaturun artmasına səbəb olur və sperm istehsalına mənfi təsir göstərir.

Kişilərin təxminən 15%-ində varikosel müşahidə olunur. Lakin kişi sonsuzluğu ilə müraciət edənlərdə bu göstərici 40%-ə qədər yüksəlir.

Dr. Rövşən Tağıyev varikoselin diaqnostika və müalicəsində mikroskopik varikoselektomiya üsulunu tətbiq edir — bu üsul qızıl standart hesab olunur.

Varikosel Nədir?

Normal şəraitdə testis venalarında olan qapaqlar qanın geriyə axmasının qarşısını alır. Varikoseldə bu qapaqlar düzgün işləmədiyi üçün qan geriyə toplanır və venalar genişlənir.

Bu vəziyyət:

• Testisdə temperaturu artırır
• Sperm keyfiyyətini azaldır
• Hərəkətliliyi zəiflədir
• Morfologiyanı pozur

Testis üçün ideal temperatur bədəndən 2–3°C aşağı olmalıdır. Varikosel bu balansı pozur.

Varikoselin Əlamətləri

Bəzi hallarda heç bir simptom olmaya bilər.

Ən çox rast gəlinən əlamətlər:

• Xayada küt və davamlı ağrı
• Uzun müddət ayaqda qaldıqda ağrının artması
• Xayada ağırlıq hissi
• “Soxulcan yumağı” şəklində şişmiş damarlar
• Sonsuzluq şikayəti

Varikosel 90% hallarda sol tərəfdə müşahidə olunur.

Varikosel Dərəcələri

Dünya Səhiyyə Təşkilatına görə 3 dərəcəyə bölünür:

I dərəcə (subklinik)
Yalnız Doppler USM ilə aşkarlanır.

II dərəcə
Valsalva manevri ilə hiss edilir.

III dərəcə
İstirahətdə görünür və palpasiya olunur.

Müalicə qərarı yalnız dərəcəyə deyil, simptom və spermoqramma nəticələrinə əsaslanır.

Diaqnostika

• Fiziki müayinə
• Skrotal Doppler USM
• Spermoqramma analizi
• Hormonal testlər (lazım olduqda)

Sperma parametrlərində azalma varsa, cərrahi müalicə daha məqsədəuyğundur.

Müalicə — Mikroskopik Varikoselektomiya

Dr. Rövşən Tağıyev subinguinal mikroskopik varikoselektomiya üsulunu tətbiq edir.

Necə icra olunur?

• 2–3 sm kiçik kəsik (kasıq nahiyəsində)
• Cərrahi mikroskop altında (10–20x böyütmə)
• Yalnız genişlənmiş venalar bağlanır
• Arteriyalar və limfatik damarlar qorunur

Bu üsul yüksək dəqiqlik və minimal risk təmin edir.

Üstünlüklər

• Rekürens (təkrarlanma) riski <2%
• Hidrosel riski <1%
• Testis atrofiyası riski minimal
• Ambulator əməliyyat (eyni gün evə dönüş)
• Laparoskopik üsula nisbətən daha aşağı residiv

Əməliyyatdan Sonra

• Yüngül narahatlıq mümkündür
• 3–5 gün ərzində normal fəaliyyət
• Ağır fiziki yük: 2–3 həftə məhdudlaşdırılır

Sperma Parametrləri Nə Vaxt Yaxşılaşır?

Sperma istehsal dövrü təxminən 72 gündür.

• İlk yaxşılaşma: 3–6 ay
• Tam effekt: 6–12 ay

Spontan hamiləlik nisbəti 40–60%-ə qədər arta bilər.

Tez-tez Verilən Suallar

Varikosel mütləq əməliyyat olunmalıdır?

Xeyr. Yalnız ağrı, testis ölçüsündə azalma və ya sonsuzluq varsa əməliyyat tövsiyə olunur.

Varikosel öz-özünə keçə bilərmi?

Xeyr. Varikosel spontan sağalmır.

Əməliyyat fertilliyi artırırmı?

Bəli. Xüsusilə sperm parametrlərində pozğunluq varsa, müsbət təsir göstərə bilər.

Nə Vaxt Müraciət Etməlisiniz?

• Spermoqrammada pozğunluq varsa
• Sonsuzluq problemi yaşanırsa
• Xayada ağrı və ağırlıq hissi varsa
• Varikosel diaqnozu qoyulubsa

Erkən müdaxilə daha yüksək uğur deməkdir.